گریه کردن می تواند علت های گوناگونی داشته باشد. از جمله:

1- نوزادان از گریه به عنوان ابزار بقا استفاده می كنند. گریه كودكان یك وسیله ارتباطی با مادر بوده و از طریق آن طلب كمك می كنند.

علل اصلی گریه نوزادان: گرسنگی، پوشك خیس و كثیف و یا نامناسب، نیاز به نوازش و بغل کردن، دل پیچه ، سرما و گرمای شدید، كسالت و بی حوصلگی، استرس، محیط شلوغ، درد و جلب توجه می باشد.

2- علل گریه در افراد بزرگسال عمدتا شامل غم و اندوه(49درصد)، شادی و خوشی(21درصد)، خشم(10 درصد)، همدردی(7درصد)، اضطراب(5درصد) و ترس(4درصد) می باشد.

3- انسان ها برای تحت تأثیر قرار دادن دیگران و برانگیختن احساسات و ترحم آنها نیز متوسل به گریه می شوند.
فواید گریه كردن:

1- هنگامی كه دچار استرس هیجانی می شویم، مغز و بدن ما شروع به تولید تركیبات شیمیایی و هورمون های خاصی می كند. گریه كردن كمك می كند تا این تركیبات شیمیایی زائد كه نیازی به آنها نیست از بدن حذف گردند.

2- اشك های احساسی در واقع مواد سمی ای را كه در پی استرس هیجانی در خون تجمع می یابند را از بدن دفع می كند.

3-اشك های احساسی سطح منگنز بدن را كاهش می دهند. این ماده معدنی بر روی خلق و خو تأثیر مستقیم می گذارد. غلظت منگنز اشك احساسی 30 برابر بیشتر از منگنز موجود در خون است.

5- گریه مانند ادرار و تعریق باعث حذف مواد سمی  و محصولات زائد بدن می شود.

6- گریه یك مكانیسم رایگان، طبیعی و قدرتمند برای كنار آمدن با درد، استرس و اندوه می باشد.

7- هورمون هایی كه پس از استرس در بدن انباشته می شوند به حد سطح سمی رسیده و باعث تضعیف سیستم ایمنی بدن و دیگر فرآیندهای بیولوژیكی می شوند. اشك های احساسی به عنوان دریچه اطمینان برای قلب عمل می كنند.
اشک

8- تركیباتی كه حین استرس در بدن تجمع می یابد، با اشك خارج می گردند. همین امر باعث كاهش استرس می گردد. این مواد شامل آندورفین(در كنترل درد مؤثر است)، پرولاكتین(در تنظیم تولید شیر نقش دارد)، و آدرنوكورتیكوتروپین(یك نشانگر مهم استرس است)، می باشند. سركوب گریه و اشك باعث افزایش استرس می گردد.

9- نه تنها گریه باعث ارتقای سطح سلامتی فرد می شود، بلكه در افزایش حس تعلق در گروه نیز تأثیر گذار بوده و موجب افزایش حضور و دخالت دیگران در تأمین رفاه فرد می شود. اشك ریختن یك روش مؤثر در ایجاد ارتباط بوده و در برانگیختن حس همدردی و دلسوزی سریع تر ازهر ابزار دیگری عمل می كند.

گریه به طور مؤثری بازگو كننده آن است كه شما در مورد یك دل نگرانی خاص، صادق و بی ریا بوده و در كنار آمدن با آن مشكل مضطرب می باشید.

10- گریه عملی طبیعی، سالم و شفابخش است.

11- گریه در كاهش و جلوگیری از بیماری های مرتبط با استرس مؤثر می باشد.

12- خنده و گریه دو ابزار كارآمد در كاهش استرس و رهایی ازاحساسات منفی می باشند.

13- هنگامی كه گریه سركوب می شود، هیجانات رها نمی شوند و خصایص شخصیتی مخرب همچون پرخاشگری بروز می كنند.

14- به باور دانشمندان سركوب و امتناع از گریه، كار معقولی نیست. اما برخی افراد كه پس از مورد انتقاد قرار گرفتن، مشاجره با دوستان، مواجهه با ناكامی های كوچك فورا شروع به گریستن می كنند، باید به روانشناس مراجعه كنند، چرا كه معمولا علت اصلی این نوع گریه ها اعتماد به نفس پایین و یا مشكلات روانی مزمن در فرد بوده و بایستی تحت درمان قرار گیرد.

15- انسان ها پس از گریه كردن، از لحاظ جسمی و روانی احساس بهتری پیدا می كنند و در واقع سبك و خالی می شوند.

16- گریه یك ابزار برقراری ارتباط است، یك زبان جهانی برای درخواست كمك و حمایت اجتماعی.

17- گریه به آزاد سازی آندورفین ها در جریان خون كمك می كند. آندورفین ها تركیبات شیمیایی ای هستند كه باعث بهبود خلق و خو و تسكین درد می شوند.

بچه‌هایی که بیش از حد فعالند

بیش‌فعالی و کم‌توجهی (ADHD)

---

بیش‌فعالی، حالتی است که در آن کودک به طور مفرط و بیش از اندازه، فعال و پرجنب و جوش می‌باشد. تحرک زیاد این کودکان نه تنها خود آن‌ها را، بلکه اطرافیان را دچار مشکل می‌کند.

---

اختلال بیش‌فعالی و کم‌توجهی یا ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) شرایطی را برای کودک ایجاد می‌کند که نتواند آرام و بدون حرکت بنشیند، رفتارش را کنترل کرده و توجه خود را به یک موضوع خاص معطوف کند.

از هر 100 کودک 5 کودک، مبتلا به ADHA باشند. پسران سه برابر بیش از دختران در معرض ابتلا به این عارضه قرار دارند.

اغلب این اختلال قبل از 7 سالگی آغاز می‌شود و ممکن است والدین تا وقتی که فرزندشان بزرگ‌تر نشده، متوجه مشکل او نگردند.

کودکان بیش فعال در معرض خطر بالایی از اختلال رفتار، شخصیت ضد اجتماعی و سوء مصرف مواد مخدر قرار دارند. اکثر کودکان بیش فعال دچار احساس افسردگی، اضطراب و عدم اعتماد به نفس می‌شوند.

 

علل بروز ADHD

پزشکان معتقدند افراد مبتلا به ADHD ، فاقد میزان کافی از مواد شیمیایی خاص به نام واسطه‌های عصبی در مغز هستند. این مواد شیمیایی، در کنترل رفتار کمک می‌کنند.

مصرف سیگار در دوران بارداری با ایجاد بیش فعالی در کودک مرتبط است.

علت‌های دیگر شامل: تولد پیش از موعد، نوزاد با وزن بسیار کم و آسیب‌های مغزی نوزاد حین تولد هستند.

علایم ADHD

اشکال در توجه

فعالیت بیش از اندازه (بیش‌فعالی)

انجام عمل قبل از فکر کردن به آن

 

انواع ADHD

1- نوع بی‌دقت و بدون توجه

در این نوع، فرد نمی‌تواند روی تکلیفی که به او می‌دهند و یا یک فعالیت خاص تمرکز داشته باشد. این دسته از افراد غالبا:

- توجه زیادی به جزئیات ندارند.

- بر کارهای مدرسه نمی‌توانند تمرکز داشته باشند.

- کارهای مدرسه و فعالیت‌های روزانه خود را در منزل تا آخر دنبال نمی‌کنند و آن‌ها را به پایان نمی‌رسانند.

- نمی‌توانند یک وظیفه یا تکلیف را تمام و کمال انجام دهند.

- اسباب بازی‌ها ، کتاب‌ها و وسایلشان را اغلب گم می‌کنند.

 

2- نوع تکانشی - بیش‌فعالی

این کودکان قبلا از این که راجع به عملی فکر کنند، آن را انجام می‌دهند (تکانشی). کودک همیشه در حال انجام کاری می‌باشد. ممکن است سطح بیش‌فعالی با افزایش سن کاهش یابد.

مشخصه کودکانی که این اختلال را با هم دارند بدین گونه است:

- بی‌قراری و ناآرامی

- دویدن مداوم از سویی به سوی دیگر و یا بالا رفتن از چیزی

- پر سر و صدا بازی کردن

- بیش از حد صحبت کردن

- پاسخ‌دادن ناگهانی و بدون فکر به پرسشی که هنوز تمام نشده است

- عدم توانایی در صبر کردن برای نوبت خود

- بدون اجازه وسط بازی دیگران پریدن

- وسط صحبت دیگران پریدن

 

3- نوع ترکیبی

در این نوع، کودکان نشانه‌هایی از هر دو نوع قبل را دارا می‌باشند. آن‌ها در توجه‌کردن، فعال بودن و کنترل تکانش‌های خود دچار مشکل هستند. البته گاهی تمام کودکان بی‌توجه هستند و یا اینکه بیش از حد فعالیت می‌کنند و حرکات تکانشی دارند.

 

تشخیص ADHD

بیش فعالی اغلب سابقه خانوادگی دارد. برای تشخیص این اختلال، معاینه بدنی باید انجام شود و شنوایی، بینایی و سایر توانایی‌های کودک بررسی شوند.

وقتی علایم ADHD در کودکی مشاهده شود، باید توسط یک متخصص ماهر مورد ارزیابی قرار گیرد. برای تشخیص ADHD این نکات را مد نظر قرار دهید:

* کودک رفتارها و علائم گفته شده در بالا را، قبل از سن 7 سالگی نشان دهد.

* این رفتارها در مقایسه با کودکان همسن آنان شدیدتر باشد.

* علائم حداقل باید 6 ماه ادامه داشته باشند.

* این علائم بر روی حداقل دو زمینه زندگی کودک مانند: مدرسه، خانه، پرستار کودک، دوستان و... تاثیر منفی داشته باشد.

* علائم نباید در اثر فشار روانی و استرس ایجاد شده باشد. کودکانی که طلاق، بیماری، تغییر مدرسه یا تغییر ناگهانی محل زندگی را تجربه می‌کنند ممکن است بی توجه یا فراموشکار شوند.

 

درمان

درمان سریع برای ADHD وجود ندارد، اما علایم آن قابل کنترل هستند. والدین و آموزگاران به نکات زیر توجه کنند:

- در مورد این اختلال، اطلاعات بیشتری کسب کنند.

- برنامه تعلیم و تربیتی خاصی را متناسب با نیازهای کودک ایجاد نمایند.

- دارو درمانی: در صورتی که والدین و پزشک احساس کنند که کودک به دارو نیاز دارد.

 

توصیه‌هایی به والدین

* با فرزند خود کاملا واضح و روشن صحبت کنید. به فرزند خود بگویید چه کارهایی را باید انجام دهد، نه این که فقط ، آنچه را نباید انجام دهد به او گوشزد کنید.

* هم والدین و هم معلم مدرسه، باید نمونه‌ای از برنامه تعلیم و تربیت خاص نیازهای فرزند را داشته باشند.

* با معلم کودکتان در تماس باشید و به او بگویید فرزند شما در خانه چه عملکردی دارد و از او بپرسید که در مدرسه چه می‌کند و آن‌ها را حمایت کنید.

* هر روز یک برنامه مشخص، از ساعت بیدار شدن از خواب تا ساعت به خواب رفتن کودک داشته باشید. برنامه را روی دیوار نصب کنید تا کودک سراسر روز بتواند آن را ببیند و بر اساس آن بازی کند و تکالیف مدرسه و کارهای روزمره را انجام دهد.

* به منظم شدن کودک خود کمک کنید. کیف مدرسه، لباس‌ها و اسباب بازی‌ها را هر روز در جای مشخص و ثابتی قرار دهید. در این صورت احتمال این که کودک وسایل مورد نیاز خود را گم کند، بسیار کم می‌شود.

* از حواس پرتی کودک جلوگیری کنید. تلویزیون، رادیو و کامپیوتر را خاموش کنید.

* تنها امکان انتخاب بین دو چیز را به او بدهید. در این صورت کودک هیجان زده و سردرگم نخواهد شد.

* از انضباط به صورت موثری بهره بگیرید. در برابر یک رفتار نامناسب به جای فریاد زدن یا تنبیه، یکی از امتیازات او را لغو کنید. در مورد کودکان کوچکتر می‌توان به سادگی آنان را تا موقعی که رفتار بهتری نشان دهند نادیده گرفت.

 

توصیه‌هایی به معلمان

* به دانش آموزان نشان دهید چگونه از کتاب تکلیف و برنامه‌های روزانه استفاده کنند. همچنین مهارت‌ها و روش‌های یادگیری را به آن‌ها آموزش دهید.

* به دانش آموزان در فعالیت‌های بدنی‌شان کمک کنید. به آن‌ها اجازه دهید تا کاری را ایستاده پای تخته انجام دهند. در بین برنامه‌ها به آن‌ها استراحت دهید.

* با والدین و دانش آموزان، هر دو با هم، برای نوآوری و اجرای یک برنامه تعلیم و تربیتی مناسب، به منظور نیل به نیازهای دانش آموزان، همکاری کنید.

* انتظارات بالا از دانش آموزان نداشته باشید، اما سعی کنید راه‌های جدیدی را برای انجام کارها امتحان کنید.

* صبور باشید و شانس دانش آموزان را برای کسب موفقیت بالا ببرید.

سلامت روانی كودك، یعنی این كه او چگونه فكر، احساس و رفتار می كند.

شما می دانید كودكتان در خانه چگونه رفتار می كند. اما آیا واقعاً از طرز رفتار او در مدرسه نیز آگاهی دارید. اكنون زمان خوبی برای فهمیدن این قضیه است كه آیا كودك شما، برای یادگیری و آموختن، آمادگی لازم را دارد؟ سلامت روانی، عامل مهمی برای عملكرد خوب او در مدرسه است. سلامت روانی كودك، یعنی این كه او چگونه فكر، احساس و رفتار می كند. سلامت روانی ناسالم ممكن است در هر كودكی دیده شود، حتی كودكان پیش دبستانی و دبستانی. مشكلات روانی، رایج تر از آن چیزی است كه شما حتی فكرش را بكنید! از هر ۵ كودك، یك كودك دارای اختلال احساس، و مشكلات روانی رفتاری است كه هر كدام از این عوامل می تواند به افت تحصیلی، خشونت و... منجر شود. كمك به این كودكان بسیار آسان است، اما دو سوم كودكانی كه دارای این مشكلاتند، كمك هایی كه نیازمند آن هستند، دریافت نمی كنند.
ضروری به نظر می رسد كه والدین و معلمان، در مورد سلامت روانی كودكان با یكدیگر گفت وگو كنند.
معلمان، می توانند به شما كمك كنند كه تصمیم بگیرید آیا كودكتان نیاز به كمك دارد یا خیر؟ در ادامه، تعدادی سؤال ذكر می شود كه شما باید در مورد پاسخ آنها با معلمان كودك خود، به بحث و گفت وگو بپردازید.
۱ - آیا كودك من، اغلب اوقات عصبانی به نظر می رسد؟ زیاد گریه می كند؟ به مسایل، بیش از حد، واكنش نشان می دهد؟
۲ - آیا نظم مدرسه را به هم می ریزد؟ بچه های دیگر را در زمین بازی اذیت می كند؟ و یا قوانین را بارها و بارها، زیر پا می گذارد؟
۳ - آیا كودك من، اكثر اوقات، ناراحت و یا افسرده به نظر می رسد؟ و یا در مقابل آزمون ها، به طور غیرمعمول واكنش نشان می دهد؟
۴ - آیا او از این كه چگونه به نظر می رسد، معذب است؟ و یا دائماً از سردرد، دل درد و مشكلات جسمی دیگر- بخصوص وقتی كه باید امتحان بدهد یا در فعالیت های كلاسی شركت كند- شكایت می كند؟
۵ - آیا كودك من قادر نیست بر روی صحبت های معلم خود تمركز كند؟ تصمیم بگیرد؟ و یا به معلمش احترام بگذارد؟
۶ - آیا به چیزهایی كه معمولاً لذت بخش است، مثلاً ورزش، موسیقی یا سایر فعالیت های كلاسی، علاقه ای نشان نمی دهد؟ و یا به طور ناگهانی از دوستانش فاصله می گیرد؟
اگر پاسخ شما و معلم كودكتان، به تمامی این سؤالات آری است و مشكل، جدی و مدام به نظر می رسد، ضروری است كه بفهمید، آیا مشكلی در زمینه سلامت روانی، مسبب این رفتار ها است یا خیر؟
برای والدین آسان نیست كه بپذیرند، كودكشان ممكن است، مشكلی داشته باشد.هر رفتاری می تواند به موفقیت كودكتان در كلاس درس كمك كند، اما مهم این است كه شما به او كمك كنید.

در اینجا راهكارهایی برای عملكرد شما پیشنهاد می شود:
۱ - كتاب یا بر وشوری تهیه و اطلاعات بیشتری در مورد سلامت روانی كودك، كسب كنید.
۲ - با یك پزشك و روانشناس، مشورت كنید. آنها می توانند عوامل تأثیرگذار دیگر در یادگیری كودك را بررسی كنند. مثلاً مشكلاتی در بینایی یا شنوایی. در نهایت شما ممكن است تصمیم بگیرید كه كودكتان و همین طور اعضای خانواده برای داشتن سلامت روانی كامل، از سوی فردی متخصص آموزش ببینند.
۳ - نقش فعال برای كمك به بهتر شدن كودكتان را خود برعهده بگیرد. هر كودكی، مانند هر والدینی، دارای توانایی هایی است. یاری كردن كودكتان، زمانی كه در حال انجام تكالیف درسی خود است، به شما نیز فرصتی می دهد كه زمانی را با او سپری و تجربیات خود را به او منتقل كنید. این امر می تواند پیوندی محكم بین شما و كودك برقرار كند. علاوه براین، شما در این زمان می توانید، به علایق او نیز پی ببرید.
۴ - با دقت جست وجو كنید تا سرویس دهنده های خوب و خدمات مناسبی را در این رابطه برای كودك خود، تدارك ببینید. صبور باشید. هر خدمتی كه ارایه می شود، برای همه كودكان مناسب نیست. تعداد زیادی سازمان های ملی و یا گروه های خصوصی در زمینه سلامت روانی، در جامعه وجود دارند كه می توانند به شما كمك كنند.
۵ - كودكان به یكپارچگی بین خانه و مدرسه نیاز دارند. والدین و معلمان با همكاری در كنار یكدیگر، می توانند استعدادها و توانایی هایی چون، كنجكاوی، مراقبت از حیوانات، حس شوخ طبعی و... را در كودكان، تقویت كنند. این وظیفه، اگر انجام گیرد، بخش بزرگی از مراقبت كودكان را توسط والدین یا معلمان شامل می شود.

یبوست کودک را درمان کنید

---

یبوست شایع‌ترین مشکل گوارشی در کودکان است که سبب مراجعه والدین به پزشک متخصص کودکان می‌شود. بهبود عادات غذایی و رفتاری در بسیاری موارد می‌تواند گره از این مشکل بگشاید.

---

 کودک چه وقت یبوست دارد؟

شیرخواران ممکن است به طور طبیعی هر 2 تا 3 روز، بدون هیچ مشکلی دفع مدفوع نرم داشته باشند که در این صورت یبوست تلقی نمی‌شود، اما به طور کلی هرگاه مدفوع سفت و خشک باشد و دفع آن برای کودک همراه با درد و زور زدن باشد و فواصل دفع بیش از 2 روز یا بیشتر باشد، می‌توان گفت که کودک یبوست دارد. بنابراین کاهش نوبت دفع به تنهایی بیانگر یبوست نیست.

در هفته اول زندگی معمولا نوزاد تا 4 بار در روز ممکن است دفع داشته باشد، اما با بزرگ‌تر شدن به تدریج کاهش می‌یابد و در 2 سالگی به 2 بار در روز می‌رسد.

 

یـبـوست کودکان چه علت‌هایی می‌تواند داشته باشد؟

بـیشتر کودکان که دچار یبوست می‌شوند، مشکل زمینه‌ای خاصی ندارند و به اصطلاح پزشکان، یبوست آن‌ها علت عملکردی دارد و به عـلـت بیماری خاص یا مشکلات اعضای گـوارشـی نـیـسـت. اما در موارد کمی هم یبوست کودکان به خصوص اگر از زمان نوزادی شروع شده باشد، می‌تواند به علت بیماری‌های خاص گوارشی و روده‌ای بـــاشــد کــه در ایــن صــورت نـیــاز بــه بررسی‌های بیشتر بالینی و آزمایشگاهی توسط پزشک هست.

 

چـه عـلامـت‌هـایـی زنـگ خـطـر مـحسوب می‌شوند؟

بزرگ شدن و اتساع شکم، عدم دفع گاز، وجود خون در مدفوع،‌ تغییر قطر مدفوع، اختلال در وزن‌گیری کودک و تاخیر رشد و... علامت‌هایی هستند که در صورت وجود آن‌ها باید کودک را حتما نزد پزشک برد تا علت یبوست بررسی شود. در واقع یبوست اگر در بسیاری موارد علت عضوی ندارد،‌ اما می‌تواند نشانه یک بیماری باشد. بیماری‌های نخاع، بیماری‌های گوارشی،‌ کم‌کاری تیروئید و غیره می‌توانند با یبوست خود را نشان دهـنـد.

یـکـی از نکات مهم برای رد برخی از بیماری‌های مهم گوارشی و عصبی در کودکان، دانستن زمان دفع اولین مدفوع دوران نوزادی است. بنابراین یکی از سوالات مهمی که پزشک از والدین می‌پرسد، زمان اولین دفع در دوران نوزادی است. در واقع در موارد اندکی به طور مادرزادی، انتهای روده فاقد عصب است و به همین سبب، روده حرکات کافی برای عبور مواد دفعی را ندارد. در چنین کودکانی، دفع اولیه در دوران نوزادی دچار اختلال و تاخیر می‌شود. این بیماری که هیرشپرونگ نام دارد، نیازمند درمان سریع است، زیرا باقی ماندن مواد دفعی و افزایش مقدار مواد دفعی همراه با از دست دادن آب آن‌ها بوده و منجر به بزرگ شدن قطر روده و حتی سوراخ شدن آن می‌شود.

یبوست عملکردی یعنی چه؟

همان طور که قبلا گفتیم، در بسیاری از موارد در کودکان، یبوست علت‌های غیرعضوی دارد که در اصطلاح به آن یبوست عملکردی گفته می‌شود. واقعیت آن است که این نوع یبوست به علت مجموعه‌ای از عوامل رفتاری و رژیم غذایی و حتی روانی به وجود می‌آید. در این نوع یبوست با وجود پیگیری‌ها و اقدامات پزشکی، دلیل خاصی مبنی بر نقص یا مشکلات جسمی برای یبوست کودک یافت نمی‌شود، اما نگه‌داشتن مدفوع سبب ایجاد یبوست در کودک می‌شود. گاهی تغییر غذای کودک از شیر مادر به شیر گاو به علت تغییر در نسبت پروتئین به کربوهیدرات، سبب سفت شدن مدفوع و دفع دردناک می‌شود. در این حالت اگرچه مشکل کودک به صورت حاد ایجاد شده است و می‌تواند به سرعت برطرف شود، اما امتناع از دفع و نگه داشتن مدفوع سبب ایجاد یبوست مزمن می‌شود.

احتباس مدفوع سبب بازجذب آب آن از روده و خشک‌تر شدن آن می‌شود و مشکل را شدیدتر می‌کند.

در بسیاری موارد، کودکان به خصوص در سنین بزرگ‌تر با تغییر محیط، مثلا رفتن به مسافرت، تغییر مدرسه یا محل اجابت مزاج ناخوشایند، از دفع خودداری می‌کنند. به تعویق انداختن دفع به علت بازیگوشی‌های کودکانه هم می‌تواند سبب ایجاد یبوست شود. در بسیاری موارد استرس‌هایی که پدران و مادران بر کودک وارد می‌کنند نیز در این مساله بی‌تاثیر نیست. به خصوص در فرزندان مادران شاغل، دوری از مادر در ساعات طولانی و عدم احساس آرامش و راحتی از سوی کودک می‌تواند سبب اختلال دفع در کودک شود. حتی آموزش‌های غلط و نامناسب مادر و پدر برای از پوشک گرفتن کودک، در بسیاری از موارد نقطه آغـازگـر یبوست است که کم‌کم دچار سیکل معیوب شده و به سمت مزمن شدن پیش می‌رود.

 

یبوست کودک چه عوارضی در پی دارد؟

یبوست در اغلب موارد علت‌های ساده‌ای دارد و با آن که به راحتی می‌تواند برطرف شود، گاهی رو به مزمن شدن می‌رود و مـی‌تـوانـد سبب ایجاد عوارضی شود.

یکی از مهم‌ترین عوارض ناشی از یبوست، بزرگ شدن قطر روده‌هاست که سبب احتباس بیشتر مدفوع و کاهش حرکات دفعی روده‌ها می‌شود. حتی گاهی در موارد نادر، سبب سوراخ شدن روده می‌شود.

یـکـی دیـگـر از عـوارض شـایـع یبوست مزمن، بی‌اختیاری دفع مدفوع است که با آلوده شدن لباس زیر می‌تواند سبب جلب توجه والدین شود. از عوارض دیگر یبوست به خصوص در دختر بچه‌ها، عفونت‌های مکرر دستگاه ادراری است که با درمان یبوست بهبود می‌یابد.

افزایش فاصله دفع، اغلب منجر به بی‌اشتهایی، استفراغ و نفخ زیاد نیز می‌شود که در کودکان با سنین کمتر، بی‌قراری و تحریک‌پذیری و کم‌شدن اشتها را به دنبال دارد.

 

چه غذاهایی به کودک دچار یبوست بدهیم؟

محققان طب کودکان معتقدند یبوست در شیرمادرخواران نسبت به شیر خشک‌خواران کمتر اتفاق می‌افتد، اگر چه به علت جذب کامل شیر مادر، دفعات دفع در شیر مادرخواران کمتر است. ادامه تغذیه انحصاری شیرخوار با شـیر مادر و مراجعه به پزشک در این مورد ضروری است، زیرا یبوست مزمن در این سنین نیاز به بررسی‌ها و مداخله‌های پزشک دارد.

با گذشتن سن کودک از مرز 6 ماهگی و آغاز تغذیه کمکی، میزان ابتلا به یبوست نیز بیشتر می‌شود. در موارد زیادی عدم تحمل پروتئین شیر گاو می‌تواند سبب بروز یبوست شود که در این موارد نیز لازم است مادران در فاصله زمانی کوتاه، شیر گاو را به میزان زیاد وارد رژیم غذایی کودک خود نکنند و از روزانه حدود چند سی‌سی شروع کنند. مصرف کافی آب و مایعات و سبزیجات پرفیبر و ملین مانند انجیر، آلو، زردآلو و سایر میوه‌ها و سبزی‌های تازه سبب نرم شدن مدفوع می‌شود. علاوه بر آن سبوس موجود در نان‌های سبوس‌دار و غلات نیز یک منبع خوب برای تامین فیبر غذایی است.

ذرت بو داده (پاپ کورن)‌ یکی از منابع خوب سبوس است که اغلب کودکان آن را دوست دارند، اما فراموش نکنید که تمام این مواد غذایی را به گونه‌ای متناسب با قدرت جویدن کودک فراهم کنید زیرا عدم جویدن غذا خود می‌تواند یکی از علت‌های یبوست باشد.

مادرها و پدرها بدانند:

بیشتر موارد یبوست در کودکان، با تغذیه صحیح کودک و توجه به مسائل روحی روانی وی قابل درمان است. کودکان اغلب به دلایل مختلفی هنگام اجابت مزاج، مدفوع خود را نگه می‌دارند و دفع را به تعویق می‌اندازند که به این ترتیب مدفوع آب بیشتری از دست می‌دهد، سفت و خشک می‌شود و ممکن است دفع آن با سختی و درد همراه شده و باعث نگه داشتن بیشتر مدفوع توسط کودک شود. این سیکل معیوب می‌تواند مثلا به دنبال یک شقاق مقعد که سبب دفع دردناک می‌شود، ایجاد گردد. بنابراین مهم‌ترین اصل در پیشگیری از یبوست مزمن، برطرف کردن علت حاد آن است. اضطراب و عجله برای دفع کودک و سایر مسائل روانی یکی از مهم‌ترین علت‌های ایجاد یبوست است. این مساله به خصوص در سنین آموزش رفتن به توالت و اجابت مزاج اهمیت بیشتری دارد.

ایجاد کردن یک الگوی منظم برای دفع در کودک می‌تواند این مساله را تا حد زیادی حل کند. پدرها و مادرها می‌توانند با یک برنامه منظم پس از صرف صبحانه و شام برای تخلیه روده کودک 5 تا 10 دقیقه کودک را مجاب به نشستن در توالت کنند. چنین برنامه منظمی به تدریج الگوی دفعی کودک را تنظیم می‌کند.

مصرف داروهای ملین برای کودک حتما باید با تجویز پزشک باشد. قطع این داروها نیز بدون نظر پزشک و پس از بهبودی اولیه نیز یکی از خطاهای شایع والدین است که سبب بازگشت یبوست می‌شود.

• برعكس سال اول كه توصيه مي شد تغذيه با شير مادر مقدم بر غذاي كمكي باشد در سال دوم با توجه به اهميت بيشتر غذاهاي جامد، توصيه مي شود كه حتي المقدور شير مادر بعد از غذا داده شود.
• دفعات تغذيه كودك (به غير از شير مادر) هنوز 5 تا 6 بار در روز است.
• بين يك تا 5/1 سالگي زمان انتقال تغذيه كودك از غذاهاي كمكي به غذاهاي سفره خانواده است.
• توصيه مي شود تا 18 ماهگي بسته به تحمل كودك و به تدريج، غذاهاي سال اول زندگي به سفره خانواده تبديل شود. لذا هفته اي 2 تا 3 بار از همان غذاهاي كم حجم، مقوي و پر انرژي سال اول زندگي مانند سوپ گوشت و سبزيجات مخلوط با كمي آرد و شير و شكر و يا كته نرم كه با آب گوشت پخته شده است براي او تهيه شود.
• نياز به كلسيم و پروتئين عمدتا از طريق شير مادر و ماست پاستوريزه اي كه در روز مي خورد تامين مي شود.
• سفيده تخم مرغ را مي توان همانطور كه در مورد زرده آن شروع شده بود، يعني كم كم و به صورت كاملا پخته و سفت از مقدار كم شروع كرد و بتدريج به يك سفيده كامل رساند. بدين ترتيب كودك مي تواند يك روز در ميان يك تخم مرغ كامل به صورت نيمرو، املت يا آب پز بخورد؛ اما هر روز هم مي تواند از سفيده تخم مرغ استفاده نمايد.
• از گروه چربي و شيريني ها نيز بايد استفاده نمود. استفاده كردن از اين گروه به صورت غني كردن غذاي كودك با روغن نباتي يا كره تا حدي كه جاي مواد غذايي ديگر را نگيرد و سبب كاهش اشتهاي او نشود و استفاده از مواد نشاسته اي به صورت نان، برنج، ماكاروني و سيب زميني است تا انرژي مورد نياز كودك را فراهم نمايد.
• حبوبات، غني از مواد پروتئيني و املاح هستند كه معمولا از اواخر سال اول زندگي به رژيم غذايي كودك اضافه مي شوند. در سال دوم نيز بتدريج بر تنوع آن افزوده و به صورت كاملا پخته شده (بعد از خيس كردن و جداكردن پوست آن) همراه با سيب زميني و روغن زيتون مي تواند مورد استفاده قرار گيرد.
• اگر شروع غذا يك باره و به صورت آنچه كه در سفره خانواده است به كودك داده شود، پذيرش و هضم آن براي او مشكل مي شود. لذا در ابتدا بايد تغييراتي درآن داد مثلا در سفره خانواده اگر برنج (پلو) به صورت كته يا كاملا نرم شده نيست مي توان آن را با پشت قاشق و كمي آب خورش، نرم و له نمود يا اگر خوراك سيب زميني و گوشت و ... وجود دارد كمي نان را در آب خوراك نرم كرده همراه با گوشت و سيب زميني كه با پشت قاشق له و نرم شده است به كودك داد.
• همانطور كه گفته شد هنوز هم معده كودك كوچك است و نبايد آن را با آب يا آب ميوه و يا خود ميوه پر كرد.
• آب ميوه در حجم كم به عنوان يك نوشيدني خنك از ميوه هاي تازه يا از شربت هاي خانگي مانند شربت آب ليمو (با ليمو ترش تازه)، شربت به ليمو و ... بعد از بازي و تقلاي كودك در يك روز گرم بسيارمطبوع و لذت بخش است.
• مصرف ميوه هاي مختلف، دو تا سه بار در روز به مقدار توصيه شده، هم بخشي از نياز هاي كودك به ويتامين هاي A و C را تامين مي كند و هم به علت داشتن فيبر، كار دستگاه گوارش او را تسهيل مي نمايد.
• دادن غذاهاي خيلي شيرين و يا نوشيدني در حجم زياد در فاصله دو وعده غذا معمولا سبب كاهش اشتها شده و ممكن است كودك را ازخوردن غذاي اصلي بازدارد.
• در برنامه غذايي كودك يك تا دو ساله تنقلاتي مثل پفك، چيپس، شكلات و نوشابه جايي نداشته و در صورتي كه فعاليت كودك زياد باشد، استفاده از ميان وعده هاي انرژي زا مانند: خرما، كشمش، مربا، كمپوت، ژله، بيسكويت، بستني پاستوريزه، بادام و پسته بو نداده (ولي ريز و پودر شده مخلوط با ماست) به شرطي كه جاي وعده اصلي غذا را نگيرد مفيد است.
• كودكان يك تا دو ساله هنوز هم در معرض خطر خفگي هستند و موادي مانند تكه هاي سوسيس، دانه انگور، سبزي هاي خام، فندق، بادام، ذرت بو داده، آب نبات و غيره نبايد در دسترسشان باشد. همچنين وقتي دراز كشيده اند و يا در حال دويدن هستند نبايد به آنان غذا داد.
• ميوه هاي آلرژي زا مانند كيوي، خربزه، و نيز موادي كه هضم آنها مشكل است مثل پوست حبوبات هنوز هم در برنامه غذايي كودك جايي ندارند.
• در طول سال دوم زندگي، مصرف قطره ويتامين هاي آ و د يا مولتي ويتامين و قطره آهن به همان مقدار قبلي بايد ادامه داشته باشد و اين مطلب كه آهن موجب سياهي دندان ها مي شود نبايد مانع مصرف آن شود بلكه بايد قطره را در عقب دهان كودك ريخت و متعاقب آن به كودك آب يا كمي آب ميوه داد و يا دندان ها را مسواك زد.

رعايت نكات ايمني هنگام غذاخوردن كودك

• كودك را هنگام غذاخوردن تنها نگذاريد. هميشه يك نفر بايد (حتي تا 3 سالگي) بر غذاخوردن كودك نظارت داشته باشد.
• او را بنشانيد و غذا بدهيد. مراقب جويدن غذا و بلعيدن او باشيد.
• همزمان با افزايش دندان هاي كودك، غلظت و سفتي غذا را بيشتر كنيد و غذاهايي بدهيد كه قابل جويدن باشد.
• مواد غذايي كه احتمال دارد باعث خفگي كودك شود مانند سوسيس، شكلات، آب نبات، تخمه و آجيل، انگور و تكه هاي درشت گوشت را در دسترسش قرار ندهيد.
• هنگام دندان درآوردن اگر براي بي حسي لثه از دارو استفاده مي كنيد، سعي كنيد نزديك زمان غذا خوردن نباشد چون باعث بي حسي ماهيچه هاي گلو مي شود و بلعيدن غذا را مشكل مي كند.
• اگر كودك در اتومبيل يا در كالسكه در حال حركت است به او غذا ندهيد.

این روزها و در ایام تعطیلات، فرصت تماشای تلویزیون برای بچه ها به حداکثر می رسد. کودکان و نوجوانان این دوره ترجیح می دهند بیشتر ساعات روزهای گرم و طولانی تابستان را جلوی تلویزیون بگذرانند. چه مشغول بازی های ویدئویی باشند و چه مشغول تماشای برنامه ای خاص. بارها و بارها شما در مورد اثرات منفی تلویزیون شنیده اید؛ اما به واقع، همه چیز در ارتباط با تلویزیون منفی نیست و این وسیله جنبه های مثبت هم دارد. این ماییم که باید در استفاده از آن دقت کنیم. تلویزیون می تواند سرگرم کننده و آموزش دهنده هم باشد، دنیای جدیدی را به کودکان نشان دهد و فرصتی باشد برای سفر به نقاط مختلف دنیا تا آنها در مورد فرهنگ و آداب و رسوم مختلف سایر نقاط دنیا نیز اطلاعاتی کسب کنند.

همچنین با تماشای برنامه های تلویزیونی بچه ها در معرض ایده هایی قرار می گیرند که هرگز در محیط خانواده و دوستان، با آنها برخورد نمی کنند. اما عکس این مطلب نیز درست است: بچه ها می توانند از تلویزیون مطالبی یاد بگیرند که پدر و مادر نمی پسندند و نمی خواهند آنها را بدانند. پس این نکته واقعی است که تلویزیون می تواند سلامت کودکان، رفتار و زندگی خانوادگی را تحت تأثیر قرار دهد. اینجاست که اهمیت و نقش والدین (مانند هر مورد دیگری که در خانواده روی می دهد) مشخص می شود. این پدر و مادر هستند که باید نوع برنامه ها و زمان مشاهده آن را برای همه اعضای خانواده تعیین کنند.

در میان حدود دو سوم خانوارها، تلویزیون معمولا طی صرف وعده های غذایی روشن است و ۵۱ درصد خانواده ها، بیشتر اوقات تلویزیون را روشن نگه می دارند.

امروزه تلویزیون نقش مهمی در تربیت کودک امروزی دارد و بخش مهمی از زندگی او شده است. حالا دیگر تماشای تلویزیون جایگزین سایر فعالیت های کودکان و نوجوانان شده است، فعالیت هایی مانند بازی با دوستان، ورزش، استفاده از هوای آزاد، مطالعه، انجام بازی های خلاقانه، انجام تکالیف مدرسه و کارهای دیگر روزانه.

از دیگر آثار منفی تماشای بی حد و مرز تلویزیون، کم شدن روابط اجتماعی کودکان است. کودکانی که زمان زیادی را صرف تماشای تلویزیون می کنند (در کنار والدین و خانواده یا بدون حضور آنها) زمان کمتری را با دیگر هم سن و سال های خود می گذرانند. تماشای بیش از حد تلویزیون می تواند منجر به گرفتن نمرات ضعیف در مدرسه، بی خوابی، مشکلات رفتاری، چاقی و رفتارهای مخاطره آمیز نیز بشود. در ضمن بچه ها در برنامه های تلویزیونی، شخصیت هایی را در حین سیگار کشیدن و سایر رفتارهای مخاطره آمیز می بینند که به یقین تاثیر خوبی بر آنها نخواهد داشت.
هنوز ایده روشنی از این که چگونه تلویزیون ممکن است بر مغز و رشد آن در کودکان تأثیر بگذارد وجود ندارد و کارشناسان نظرات متفاوتی ارائه کرده اند. اما آنچه مسلم است این که تلویزیون جایگزین مطالعه و کتاب خواندن کودکان می شود. مطالعه بیش از تماشای تلویزیون فکر را درگیر می کند و خواندن و مطالعه سبب رشد سالم مغز می شود.
در مطالعه ای ۱۵ ساله که توسط محققان دانشگاه میشیگان صورت گرفت مشخص شد که میان تماشای خشونت و پرخاشگری در دوران کودکی و رفتارهای خشونت آمیز در بزرگسالی ارتباط وجود دارد. مطالعه ای دیگر که ۱۷ سال به طول انجامید، نشان داد پسران نوجوانی که در روز بیشتر تلویزیون تماشا می کردند به نسبت کسانی که کمتر تلویزیون می دیدند، احتمال بیشتری برای ارتکاب به اعمال خشونت آمیز دارند.
دیدن خواب های بد، احساس اضطراب، ترس از تنها بودن و کناره گیری از جمع دوستان از جمله علائم و نشانه های وحشت یا ناراحت بودن کودکان است. مطالعات نشان داده اند این نوع ترس ها بیشتر از طریق فیلم ها به بچه ها منتقل می شود و ترس ناشی از تلویزیون می تواند باعث مشکلات خواب در کودکان شود. موجودات ترسناکی مانند هیولا یا چیزهای عجیب و غریب بخصوص کودکان ۲ تا ۷ ساله را می ترساند. محققان معتقدند اگر به بچه ها بگویید که این تصاویر واقعی نیستند نیز کمکی به آنها نکرده اید، زیرا بچه های زیر ۸ سال نمی توانند تفاوت میان واقعیت و خیالپردازی را درک کنند.
تلویزیون بر سلامت کودکان نیز تاثیر جدی دارد. قبل از هر چیز، بچه ها اطلاعات زیادی در مورد سلامت از تلویزیون کسب می کنند؛ البته بیشتر از راه تبلیغات. تبلیغات نیز به طور کلی اطلاعاتی واقعی یا متعادل در
مورد زندگی سالم و انتخاب مواد غذایی در اختیار آنها نمی گذارد. اکثریت کودکانی که به تماشای تلویزیون می نشینند آنچه که تبلیغات می گویند را باور دارند.
مشکل دوم این است که تماشای بیش از حد تلویزیون می تواند منجر به چاقی و اضافه وزن شود.
بچه هایی که در زمان های طولانی به تماشای تلویزیون می نشینند، بیشتر احتمال دارد که فعالیت بدنی کمی داشته و هنگام تماشای تلویزیون از تنقلات استفاده کنند.
در ضمن بسیاری از تبلیغات تلویزیونی، خوراکی ها و نوشیدنی های ناسالم را تبلیغ می کنند. متخصصان و کارشناسان از دیر باز ارتباطی میان تماشای بیش از حد تلویزیون و چاقی یافته اند.
در نهایت، تلویزیون می تواند رفتارهای مخاطره آمیز را تشویق کند و از این طریق بر سلامت کودکان در سنین مختلف اثر بگذارد.
نمی توان به بچه ها گفت که تلویزیون نگاه نکنید؛ اما می توان این چنین عمل کرد.
▪ تا حد امکان، همراه با کودک خود برنامه ها را تماشا کنید تا اگر برنامه خشنی دیدید، بتوانید با او در مورد آنچه اتفاق افتاده صحبت کنید. اگر کودک شما از طرف همسالانش تحت فشار است تا برنامه های خشن را تماشا کند، برای کاهش فشار از والدین آنها کمک بگیرید تا قوانینی یکسان در خانواده ها وضع شود.
▪ ساعات تماشای تلویزیون را محدود کنید. برای تشویق کودکان به انجام کاری دیگر، در اتاقشان تعدادی کتاب، مجلات مخصوص بچه ها، جورچین ها و ... بگذارید.
▪ تلویزیون را خارج از اتاق خواب کودک قرار دهید.
▪ هنگام صرف غذا تلویزیون را خاموش کنید.
▪ به کودکان اجازه ندهید هنگام انجام تکالیف مدرسه تلویزیون تماشا کنند.
▪ تلویزیون را به صورت امتیازی برای فرزندتان قرار دهید نه یک حق؛ همچنین قوانین خانوادگی برای تماشای آن وضع کنید.
▪ مدلی مثبت برای کودکان باشید.
▪ برنامه هایی که کودکان می بینند را بررسی کنید.
▪ در صورت نیاز با یک متخصص یا مشاور مشورت کنید.